Stres w pracy menedżera – co można z tym zrobić? Zarządzanie stresem – sprawdzone praktyki

W nowoczesnym biznesie stres w pracy menedżera nie jest zjawiskiem marginalnym. To nie tylko nieunikniona konsekwencja pełnienia kierowniczych funkcji, ale wręcz ich codzienny element, który – jeśli pozostaje niezauważony lub ignorowany – może prowadzić do poważnych problemów psychicznych i fizycznych. Menedżer, jako osoba odpowiedzialna nie tylko za wyniki, ale również za zespół i jego dobrostan, narażony jest na działanie różnorodnych stresorów, które często nakładają się na siebie, tworząc trudny do opanowania chaos.

Warto wiedzieć, zanim przeczytasz: krótkotrwały stres może działać jak zastrzyk energii – poprawia refleks, motywację i zdolność podejmowania decyzji. Problem zaczyna się, gdy ten stan trwa zbyt długo; kortyzol, wydzielany podczas stresu, w małych dawkach pomaga skupić się i podejmować szybkie decyzje. Niestety, jego nadmiar sieje spustoszenie w organizmie i psychice; menedżer, który nie dba o odpoczynek, szybciej się wypala. Odpoczynek to nie strata czasu – to inwestycja w efektywność i zdrowie psychiczne.

Stres to naturalna reakcja organizmu na przeciążenie

W obliczu działania bodźców stresowych (stresorów) ludzki organizm natychmiast reaguje stanem podwyższonej gotowości. Taka mobilizacja jest swego rodzaju mechanizmem obronnym, który przez tysiące lat pomagał przetrwać. W psychologii faza ta określana jest jako reakcja alarmowa – nasze ciało przygotowuje się do walki lub ucieczki, co wywołuje szereg zmian fizjologicznych, ponieważ:

• wzrasta ciśnienie krwi,

• poziom adrenaliny szybuje w górę,

• serce bije szybciej,

• mięśnie się napinają.

Na tym etapie człowiek zyskuje chwilową przewagę – lepszą koncentrację, zwiększoną czujność, lepszą gotowość do działania. Niestety, organizm nie jest w stanie długo utrzymać takiego stanu.

Kiedy stresory wpływają na organizm przez dłuższy czas, organizm przechodzi w fazę odporności. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że dana osoba radzi sobie z wyzwaniami, ale to tylko pozory. Gdy stan ten nadmiernie się przedłuża, w końcu dochodzi do stadium wyczerpania – człowiek traci siły, a ciało i umysł przestają nadążać za wymaganiami. Na tym etapie stres przestaje być mobilizujący i staje się destrukcyjny. Właśnie wtedy pojawiają się symptomy wypalenia zawodowego, zaburzenia zdrowotne i utrata efektywności, szczególnie dotkliwa w przypadku menedżerów.

Stres menedżera to nieodłączny element codziennej pracy?

Stres w pracy menedżera wynika przede wszystkim z braku zgodności między tym, czego wymaga od niego środowisko pracy, a jego indywidualnymi zasobami. Niezależnie od branży, menedżer jest zmuszony funkcjonować w dynamicznym otoczeniu, w którym wszystko – od celów po narzędzia – zmienia się w błyskawicznym tempie. Wymagania stawiane menedżerom we współczesnych realiach są wysokie i często niejednoznaczne, a presja związana z odpowiedzialnością za ludzi, budżety, decyzje i wyniki jest ogromna.

Stres w pracy menedżera może wynikać z różnych przyczyn, w tym np. z obiektywnych trudności, niejasności w roli, sprzeczności w oczekiwaniach czy trudnych relacji międzyludzkich czy tempa rozwoju zawodowego. Rola menedżera bowiem nie kończy się na zarządzaniu zespołem – jest to również reprezentowanie firmy, utrzymywanie kontaktów z klientami, uczestnictwo w negocjacjach i strategiczne planowanie.

Przeciążenie w pracy menedżera to prosta droga do stresu

Jednym z najczęstszych zjawisk w pracy menedżera jest przeciążenie. Oznacza to sytuację, w której liczba zadań przekracza dostępne środki – czas, energię, kompetencje zespołu czy zasoby materialne. Menedżer nieustannie mierzy się z nierealnymi oczekiwaniami, których spełnienie staje się niemożliwe, a mimo to odpowiedzialność za ich realizację wciąż spoczywa na jego barkach. Taki stan prowadzi do chronicznego napięcia, frustracji, a w konsekwencji do syndromu wypalenia zawodowego.

Ważne Groźna jest również niejednoznaczność roli pełnionej przez kierownika – kiedy nie wiadomo dokładnie, czego się od menedżera oczekuje, jakie są jego kompetencje, gdzie kończy się jego odpowiedzialność, a zaczyna odpowiedzialność przełożonych lub współpracowników. Dochodzi wtedy do wewnętrznych konfliktów, rozmycia granic decyzyjnych i dezorientacji. Wszystko to tworzy podatny grunt dla niepewności, lęku i poczucia bezsilności, które wyjątkowo mocno wpływają na stres w pracy menedżera.

Środowisko pracy menedżera to często źródło przewlekłego stresu

W środowisku biznesowym nie brakuje też źle zorganizowanej metodyki pracy, która wprost prowadzi do stresu. Oto przykładowe problemy:

• brak jasnej struktury organizacyjnej,

• nieprzemyślany onboarding,

• brak transparentnych celów.

Wszystko to sprawia, że menedżer staje się strażakiem gaszącym pożary zamiast liderem, który spokojnie prowadzi zespół do celu. Nie pomaga również obecność patologicznych zachowań, takich jak mobbing, inwigilacja czy toksyczna rywalizacja znana pod nazwą „wyścigu szczurów”.

Radzenie sobie ze stresem wymaga więc nie tylko osobistej odporności psychicznej, ale również zmian systemowych. Każda organizacja, która chce utrzymać efektywnych liderów, musi zadbać o transparentność, klarowność ról, realność celów i zdrową atmosferę w zespole. Jest to odpowiedzialność nie tylko menedżera, ale także:

• całej kadry zarządzającej wyższego i niższego szczebla,

• specjalistów działów HR,

• doradców personalnych, trenerów, coachów.

Ważne Codziennej pracy menedżera nie da się odseparować od kontekstu organizacyjnego – oba te elementy są ze sobą nierozerwalnie związane.

Sposoby radzenia sobie ze stresem – narzędzia i profilaktyka

Skuteczne sposoby radzenia sobie ze stresem wymagają od menedżera działania na poziomie indywidualnym oraz organizacyjnym. W tej pierwszej kategorii mieszczą się techniki relaksacyjne, czyli:

• świadome oddychanie,

• ćwiczenia rozciągające,

• medytację.

Są to z pozoru proste czynności, które mogą jednak diametralnie zmienić poziom napięcia i poprawić ogólną zdolność radzenia sobie ze stresem. Warto również postawić na rozwój samoświadomości – szkolenia, warsztaty, wsparcie coacha lub trenera z doświadczeniem biznesowym i konsultingowym mogą przynieść wymierne efekty.

Ważne Nie wolno też zapominać o zdrowym stylu życia. Regularny wypoczynek, sen, aktywność fizyczna oraz czas spędzany z rodziną i na hobby to nie kaprys, lecz konieczność. Zrównoważenie work-life balance jest jednym z najważniejszych aspektów profilaktyki stresu – menedżer, który nie ma kiedy złapać oddechu, bardzo szybko staje się ofiarą własnych ambicji. Równie ważne jest rozwijanie zainteresowań – pasje to naturalny bufor przeciwko stresowi.

Jak radzić sobie ze stresem na stanowisku menedżera? Dobre rady dla liderów

Każdy menedżer ma własne zasoby, które mogą pomóc mu radzić sobie ze stresem. Kluczem jest ich świadome wykorzystanie.

• po pierwsze: delegowanie zadań. To, że jesteś liderem, nie znaczy, że musisz wszystko robić sam;

• po drugie: otwarta komunikacja – mówienie o swoich wątpliwościach, potrzebach, a nawet emocjach związanych z projektami to nie oznaka słabości, ale dojrzałości;

• po trzecie: tworzenie bezpiecznego środowiska pracy, w którym nie tylko zespół, ale również Ty sam, możesz być sobą;

• po czwarte: warto inwestować w siebie. Uczyć się, rozwijać, podnosić kwalifikacje, nie tylko twarde, ale też miękkie. Świadomość własnych ograniczeń i możliwości to najlepsza broń w walce ze stresem. Menedżer, który zna swoje słabe punkty, może opracować strategię ich kompensacji, a jednocześnie wzmocnić swoje silne strony.

Takie podejście do zarządzania daje całkiem realne szanse na to, by kontrolować stres w pracy.

Stresu w pracy menedżera nie da się całkowicie wyeliminować – można jednak ten stres ujarzmić

Nie da się usunąć wszystkich stresorów. Praca menedżera z definicji niesie ze sobą ryzyko, odpowiedzialność i napięcie. Ale to, czy stres stanie się naszym wrogiem, czy sprzymierzeńcem, zależy w dużej mierze od nas samych. Warto pamiętać, że stres to nie tylko zagrożenie – to także siła, którą można wykorzystać, jeśli nauczymy się nią zarządzać. Wiedza, samoświadomość, wsparcie otoczenia i narzędzia praktyczne to fundamenty skutecznego radzenia sobie ze stresem.

Właśnie dlatego temat stresu w pracy menedżera jest tak istotny i nie powinien być traktowany jako „miękki dodatek” do twardych umiejętności zarządczych. To integralna część bycia liderem – wyzwanie, ale i szansa na rozwój. I choć droga do opanowania stresu nie jest łatwa, warto ją podjąć. Bo efektywny, świadomy menedżer to nie tylko lepszy lider, ale też zdrowszy człowiek.

FAQ

Czy stres w pracy menedżera jest czymś normalnym?

Tak, stres jest naturalną reakcją na wysoką odpowiedzialność, tempo pracy i złożoność zadań. Kluczowe jest to, jak menedżer nim zarządza.

Jak odróżnić stres mobilizujący od destrukcyjnego?

Stres mobilizujący dodaje energii i koncentracji. Gdy jednak staje się chroniczny, prowadzi do zmęczenia, obniżonej efektywności i wypalenia.

Jakie są pierwsze objawy wypalenia zawodowego?

To m.in. przewlekłe zmęczenie, drażliwość, cynizm wobec pracy, problemy z koncentracją i spadek motywacji.

Czy techniki relaksacyjne naprawdę działają?

Tak. Ćwiczenia oddechowe, rozciąganie czy medytacja pomagają obniżyć poziom kortyzolu i zwiększyć odporność psychiczną.

 

 

Autor: Filip Wysocki